در اولین سمینار زبان و ادبیات ترکمن صحرا در آنکارا

رئیس فرهنگستان زبان ترکیه:

ترکمن صحرا اصیلترین دیار دنیای ترک است

روز شنبه پنجم اردیبهشت (۲٥ آوریل) اولین سمینار زبان و ادبیات ترکمن صحرا توسط اتحادیه نویسندگان آوراسیا در سالن کنفرانس کتابخانه ملی آنکارا برگزار شد.

تونجل آجار رئیس کتابخانه ملی آنکارا در آغاز مراسم ضمن خوش آمد گویی به معرفی ترکمن صحرا به عنوان یکی از مناطق ناشناخته ترک پرداخت و اطلاعاتی کلی در مورد جغرافیا و فرهنگ و زبان این منطقه ارائه کرد و گفت: ما علاقمند به شناخت بشتر ترکمنهای ایران هستیم و این سمینار در این راستا برگزار می شود تا از نظرات اساتید و محققان استفاده کنیم.

حسین اؤزبای عضو هیأت مدیره اتحادیه نویسندگان آوراسیا نیز در این نشست به به علاقمندی اتحادیه نویسندگان ترک به زوایای ناشناخته ادبیات ترکی اشاره کرد و گفت: بی شک در دنیای ترک، ترکمن صحرا منطقه ای است که کمتر کسی بدان پرداخته و بسیار کم روی آن صحبت شده است و امیدواریم که این گام آغازی باشد برای تلاشهای جدی تر.

سپس عضو هیئت مدیره اتحادیه نویسندگان آوراسیا جایگاه را به سخنرانان اصلی سمینار، پروفسور دکتر شوکری حالوق آکالین و دکتر بردی ساریف و دکتر عبدالرحمن دیه جی سپرد.

پروفسور دکتر حالوک شوکری آکالین رئیس فرهنگستان زبان ترکیه که ریاست جلسه را به عهده داشت اولین سخنران سمینار بود. وی گفت: بنده پیش از این یک بار به ترکمن صحرا سفر کرده و در سمینار زبان و ادبیات ترکی – ترکمنی شرکت کرده بودم اما هیچ وقت فرصت نشده بود که در انظار عموم روی آن صحبت کنم و حال این فرصت را مغتنم می شمارم.

وی با استفاده از اسلاید به نمایش تصاویری پرداخت که ترکمن صحرا و طبیعت زیبای آن و زن و مرد ترکمن با پوشش محلی و نحوه غذا خوردن آنها و آثار باستانی چون گنبد قابوس و آرامگاه مختومقلی و دشت و صحرا و چوپان و دهقان ترکمن را نشان می داد.

رئیس فرهنگستان زبان ترکی با تاکید به این که 40% جمعیت ایران را ترکها تشکیل می دهند گفت: ترکمنها بعد آذریها دومین گروه جمعیتی ترکها در ایران هستند.

وی اضافه کرد: شما در ایران یک ترکمن را به راحتی می توانید از لباسهای رنگارنگ و گلدار دختران و زنانشان بشناسید و آنها را از میان سایر اقوام تشخیص دهید.

آکالین با اشاره به این که ساز ملی دوتار، فرش و اسب نقش مهمی در زندگی ترکمن های ترکمن صحرا دارد، گفت: من به تمام کشورهای ترک نشین سفر کرده ام اما در هیچ جای دنیای ترک ندیده ام که مردمانش مثل مردم ترکمن اصالت و فرهنگ خود را به خوبی حفظ کرده باشند. ترکمن صحرا واقعا اصیلترین دیار دنیای ترک است.

آکالین همراه با اسلایدها به نقل ضرب المثلهای ترکمنی پرداخت که مطابق با تصاویر انتخاب شده بودند و از سوی حاضرین مورد توجه قرار گرفتند.

سخنران بعدی دکتر بردی ساریف از ترکمنستان بود که تحقیقاتی روی زبان و ادبیات ترکمنستان و ترکمن صحرا داشت. استاد مهمان دانشگاه آنکارا با پرداخت روی زبان و لهجه ترکمنهای ترکمنستان و ترکمن صحرا گفت: در زبان ترکمنهای ترکمنستان و ترکمن صحرا که صاحب ادبیات کلاسیک و تاریخ مشترکی هستند هیچ تفاوتی در حد عدم تفاهم وجود ندارد و هر دو دارای زبان و ادبیات غنی ای هستند.

وی گفت: ما بسیار خوشحالیم که ترکمنهای ترکمن صحرا به خوبی توانسته اند از زبان خود صیانت کنند و برای معرفی خود در سطح ایران و دنیای ترک تلاش می کنند.

ساریف اضافه کرد: در سالهای اخیر واژه هایی چون ترکمن و ترکمنهای دنیا در کشورهای مختلف به وفور شنیده می شود که این نشان از شناخته شدن بیشتر ترکمنها در سطح دنیا دارد.

بردی ساریف در این سمینار با استفاده از اسلاید و نوار کاست به پخش نمونه هایی از صحبت پیرزنان ترکمن صحرایی پرداخت و به تجزیه و تحلیل لهجه و گویش و واژگان آنها پرداخت.

سپس دکتر عبدالرحمن دیه جی از ترکمن صحرا به تشریح و تحلیل ادبیات معاصر ترکمن صحرا پرداخت و از شعرایی چون نوربردی جرجانی، ارازمحمد شاعری، قربانگلدی آهونبر، ستار سوقی، ناز محمد پقه و عید محمد اونق و عبدالقار صوفی راد و آنه محمد ساده و ... یاد کرد و در بحث روند داستان نویسی در ترکمن صحرا از نویسندگانی چون عبدالرحمن اونق و مسعود دیه جی و صالح پاک و یوسف قوجق و ... نام برد و به معرفی آثاری از آنان پرداخت. وی گفت: پس از دهه دوم انقلاب اسلامی چهره های جدیدی در ادبیات داستانی و شعر ترکمن صحرا ظهور کردند که تا پایان دهه سوم به عنوان نویسندگان و شاعرانی پر تجربه به خلق آثاری نو و قوی پرداختند.

مدیر مسئول هفته نامه صحرا در مورد شعر نو در ترکمن صحرا گفت: شعر نو نیز در میان ترکمنهای ایران جایگاه خوبی پیدا کرده است و به جرئت می توان گفت که شعر نو ترکمن صحرا نسبت به شعر نو ترکمنستان که هنوز تحت تاثیر رئالیزم اجتماعی قرار دارد، جایگاه ارجحتری یافته است.

دیه جی در خاتمه سخنان خود به همراه «عمروم ایشیق آی» شاعره جوان ترک به قرائت دو شعر نو از شاعران ترکمن صحرایی «حاجی مراد آق» و «غفور خوجه» همراه با ترجمه استانبولی پرداخت که به صورت دو صدایی اجرا شد و مورد استقبال حضار قرار گرفت.